مبلمان و زیباسازی شهری

طراحی عناصر مبلمان شهری ، ارتقاء کیفیت محیط شهری

ضوابط و مقررات ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری-1

مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص

ضوابط و مقررات ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری

 

1-    کلیات

در راستای وظائف محوله بر اساس ماده 30 قانون برنامه چهارم توسعه ، تکمیل مصوبه مورخ 28/2/1369 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تحت عنوان ضوابط و مقررات نمای شهری و به منظور ارتقاء کیفی بصری و ادراکی سیما و منظر شهری ، شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ 25/9/1387 ضوابط و مقررات ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری را به شرح زیر تصویب نمود .

1-1-          دامنه کاربرد

این مصوبه از تاریخ ابلاغ برای کلیه معماران ، طراحان شهری ، دستگاه های تهیه و تصویب و نظارت بر اجرای طرح های توسعه شهری ، شهرداریها و دیگر مراجع صدور پایان کارهای ساختمانی و سازمان های نظام مهندسی و سایر نهادهای ذیربط لازم الاجرا خواهد بود .

1-2-          حوزه شمول

توسعه های شهرهای آتی ، شهرهای جدید و شهرک های مسکونی جدیدالاحداث از زمان ابلاغ ، مشمول این مصوبه خواهند بود . برای بافت های موجود نیز به ترتیب اولویت طرح های موضعی سامان دهی منظر شهری تهیه می شود . این طرح ها مطابق برنامه تنظیمی و حداکثر ظرف  مدت پنج سال از تاریخ این مصوبه تهیه خواهند شد .

1-3-          هدف

الف – تلاش در جهت استفاده بهینه از منابع و تامین سلامت و رفاه ساکنین ؛

ب- ساماندهی به سیما و منظر شهری در شهرها ، روستاها ، و سایر مجتمع های زیستی در کشور و تلاش در جهت ایجاد شرایط مناسب زندگی در آنها ؛

ج – احیای فرهنگ معماری و شهرسازی غنی گذشته کشور ؛

د – جلوگیری از بروز ناهماهنگی های بصری و کارکردی در فضاها و فعالیت های شهری ؛

ه – افزایش تعاملات اجتماعی و کوشش در جهت تنظیم جریان حیات مدنی ؛

 

2-     تعاریف 

2-1- منظر شهری : در این مصوبه منظور از منظر شهری کلیه عناصر طبیعی و مصنوع ( ساختمان ها و الحاقات آنها ، مبلمان شهری ، پوشش گیاهی و ... ) قابل مشاهده از عرصه های عمومی شهر شامل خیابان ها ، میادین ، گره ها و پهنه های عمومی است .

2-2 نما : منظور از نما در این مصوبه ، نمای شهری و در انطباق با تعریف ارائه شده در بند 1 مصوبه 28/8/69 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ( کلیه سطوح نمایان ساختمانهای واقع در محدوده و حریم شهرها و شهرک ها که از داخل معابر قاب مشاهده است ) می باشد .

3-2- جداره : منظور از جداره ، سطوح مرتبط به دیواره های محوطه هائی است که هیچ ساختمانی به صورت بلافصل به آن ملحق نیست نظیر دیوار باغات و نظایر آن .

4-2- پیاده راه : خیابان ها و گذرهائی است که منحصرا برای عبور عابر پیاده مورد استفاده قرار می گیرد .

5-2- کمیته های ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری : این کمیته نهادی پیشنهای است که به منظور ایجاد هماهنگی میان کلیه سازمان ها ، نهادها ، دستگاه ها ، شرکت ها و موسسات ذیربط در امز ارتقاء کیفی سیما و منظر ، در شهرها تشکیل می گردد که به اختصار کمیته نامیده می شود .

 

3-    ضوابط کلی  

3-1- ضوابط مربوط به سیما و منظر

3-1-1- طرح و اجرای بناهای واقع در مناطق تاریخی شهر باید دارای مقیاس انسانی بوده و دانه بندی و ریخت شناسی مشابه بافت تاریخی داشته باشد . در طراحی معماری بناهای کلان مقیاس ، تقسیم بنا به احجام متناسب با دانه بندی بخش تاریخی شهر الزامی است .

3-1-2- در احداث ابنیه ، انتخاب مصالح نماهای ساختمانی باید بگونه ای باشد که علاوه بر رعایت ضوابط و مقررات طرح های جامع و تفصیلی و سایر مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ، موجب آلودگی محیط زیست نشود و قابل بازیافت و پاکسازی باشد . به شهرداری ها امکان داده می شود تا طی برنامه ای پنج ساله نسبت به بهسازی مصالح نمای ساختمان های موجود در شهرها اقدام نمایند .

3-1-3- در پاکسازی مصالح ساختمانی رنگ و بافت و مصالح نما با بخش های تاریخی شهر همخوانی داشته و ترجیحا از مصالح بوم آورد انتخاب شوند .

3-1-4- کلیه تابلوهای مربوط به فعالیت های شهری اعم از تجاری ، درمانی ، خدماتی ، اداری و . . . در سطح شهرها باید در انتباق با مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان ، بصورت هماهنگ برای صنوف مختلف تهیه شود . ابعاد ، فرم ، طرح و محل نصب تابلوها باید توسط "کمیته" تعیین و مالکین و بهره برداران ملزم به رعایت این مقررات می باشند .

3-1-5- تعدد تابلوهای معرف کاربری در یک منظر شهری مجاز نمی باشد و هر صنف تنها مجاز به استفاده از یک تابلو در نما یا جداره هریک از معابر شهری که صنف مذکور در حاشیه آن قرار دارد است .

3-1-6- به منظور ساماندهی و ایجاد هماهنگی میان تابلوهای تبلیغاتی در مقیاس شهری ، به شهرداریها اختیار داده می شود تا نسبت به تهیه ضوابط و مقررات مربوط به محل و نحوه استقرار تابلوهای شهری ، نقاشی ها ، جداره ها ، استفاده از نمایشگرهای بزرگ شهری ، تابلوهای تبلیغاتی ، تابلوهای راهنمای شهری ، اقدام نماید و به تصویب "کمیته" برساند . رعایت تصمیمات "کمیته" در این زمینه برای دستگاه ها ، سازمانها ، نهادها و مؤسسات دولتی و عمومی در اولویت قرار دارد .

3-1-7- پیش آمدگی بدنه ساختمان ها ( نظیر بالکن ، تراس و ... ) در فضاهای شهری ممنوع بوده و احداث فضاهای نیمه باز با عقب نشینی دیوارهای خارجی از حد زمین تامین خواهد شد . این فضاهای نیمه باز جهت تقویت چشم اندازهای مناسب شهری ، کاهش اثر تابش شدید خورشد ، نگهداری گل و گیاه و موارد مشابه بوده و بهره برداری از این فضاها به عنوان انباری و خشک نمودن البسه منوع است .

3-1-8- طراحان موظفند در طراحی ابنیه ، فضای مورد نیاز جهت انباری و محل خشک نمودن البسه را درون ابنیه پیش بینی نمایند . مساحت این فضاها تا سقف 10% کل مساحت زیربنا جزء مساحت مفید محاسبه نمی شود .

3-1-9- تمامی پیش آمدگی های موجود در بدنه ساختمان ها از حد زمین در هنگام تخریب و نوسازی ابنیه از نمای ساختمان ها حذف می شوند .

3-1-10- از تاریخ ابلاغ این مصوبه تا سقف 15% مساحت زیربنای هریک از واحدهای مسکونی به فضاهای نیمه باز و پیش فضای ورودی اختصاص خواهد داشت . این بخش جزء زیربنا محسوب نمی شود و مسدود نمودن آن و الحاق نمودن آنها به فضاهای محدود ساختمان ها به هر نحو ممنوع می باشد .

3-1-11- طراحان و مجریان موظفند معماری بناهای واقع در تقاطع معابر را به گونه ای طراحی و اجرا نمایند که به ارتقاء کیفیت بصری و فضائی تقاطع ها منجر شود .

3-1-12- با توجه به اهمیت معماری نبش ، کنج ، دروازه ها ، طرح و نمای ساختمان ها واقع در این نقاط باید به تائید "کمیته" برسد .

3-1-13- در شهرهائی که پوشش نهائی غالب آنها از انواع شیب دار می باشد "کمیته" رنگ ها ، جنس و شیب مجاز آنها را بگونه ای معین می نماید که هماهنگی در سیما و منظر شهری فراهم آید .

3-1-14- استفاده از پوشش های شیب دار ، در شهرهائی که استفاده از آن در سنت معماری محل نباشد ، ممنوع است .

3-1-15- استفاده از فرم های نامتعارف ( نظیر کشتی ، میوه ها ، و . . . ) در طراحی و احداث بنا ، به تشخیص "کمیته" ممنوع می باشد . رعایت این مصوبه برای دستگاه ها ، نهادها و سازمان های دولتی در اولویت قرار دارد .

3-1-16- استفاده از نماهای پرده ای ( آلومینیومی ، شیشه ، کامپوزیت ، شیشه های جیوه ای و . . . ) در جداره های بیرونی و قابل مشاهده از عرصه های عمومی ، ضمن رعایت مبحث چهرام مقررات ملی ساختمان ، برای کلیه بناهای دولتی و عمومی ممنوع بوده و استفاده از این مصالح صرفا درون ساختمان مجاز است . به مالکین ابنیه موجود فرصت داده می شود تا ظرف مدت سه سال ، با اولویت بناهای دولتی و عمومی به اصلاه نمای این ابنیه با مصالح جایگزینی که توسط "کمیته" تعیین می شود ، بازسازی نمایند .

3-1-17- در طراحی ابنیه احداث تاسیسات بصورت نمایان در منظر شهری منوع است و تاسیسات باید با تمهیدات مناسب از معرض دید عمومی حذف شوند . در ابنیه موجود به ملکان فرصت داده می شود تا مطابق برنامه ای که از سوی "کمیته" مشخص می شود ، ظرف مدت سه سال به اصلاح نما اقدام نمایند .

3-1-18- از این پس احداث ابنیه ای که به دلیل ارتفاع زیاد و یا درشت دانگی و . . . حقوق همسایگان را در استفاده از نور ، مناظر و مواهب طبیعی سلب نماید ممنوع می باشد . "کمیته" سنجه های مورد نیاز در این خصوص ( نظیر حداقل فواصل و ارتفاع بناها در همسایگی واحدها تعیین خواهد نمود ) .

3-1-19- استفاده از بام های سبز در محل هائی که "کمیته" تصویب نماید مجاز خواهد بود .

 

3-2- ضوابط مربوط به ساماندهی کالبدی فضاهای شهری 

3-2-1- به مالکین فرصت داده می شود تا ظرف پنج سال از تاریخ ابلاغ این مصوبه ، کلیه کانال های تاسیساتی نمایان در نماها و در جداره های شهری شامل کولرها ( اسپلیت) ، کانال های کولر ، ناودان ها ، سیم ها و کابل های برق و تلفن ، دودکش بخاری ، لوله های تاسیساتی ( به استثناء لوله های گاز شهری ) و نظایر آن به تدریج از نماهای شهری حذف و یا به گونه ای ساماندهی شوند که در نما یا جداره شهری قابل مشاهده نباشد . ل.له های گاز شهری نیز بایستی متناسب با رنگ نمای ساختمان ها رنگ آمیزی شود .

3-2-2- نصب تابلوهائی که در معابر موجب اختلال در حرکت عابرین شود ، مطابق مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان ممنوع است .

3-2-3- مکان یابی کابن ها ، کیوسک ها در معابر پیاده باید به گونه ای انجام شود که مزاحم حرکت عابرین پیاده نباشد .

3-2-4- به شهرداریها امکان داده می شود تا طبق برنامه ای سه ساله نسبت به ساماندهی کابین ها و کیوسکها و اثاثه شهری موجود اقدام نماید .

3-2-5- ایجاد هرگونه اختلاف سطح ( لبه ، پله ، سکو و . . . ) در مسیر عبور در معابر پیاده ممنوع است و تغییرات سطوح بایستی بوسیله شیب راهه و رمپ انجام شود .

3-2-6- کفسازی معابر پیاده بایستی به گونه ای انتخاب شود که امکان سرخوردن عابرین به حداقل کاهش یافته ، امکان پاکسازی داشته و از مصالح بوم آورد انتخاب شده باشد .

3-2-7- کفسازی معابر باید با همکاری و مشارکت مالکین بناهای حاشیه معبر و شهرداری ، نگهداری و مرمت شود .

3-2-8- اثاثه شهری بکار رفته در فضاهای شهری از نظر فرم ، اندازه ، رنگ و مصالح بایستی مطابق با طرح و اثاثه شهری و متناسب با بافت و احجام معماری اطراف این فضاها طراحی و اجرا شوند .

3-2-9- حفظ و توسعه فضای سبز شهری باید حتی الامکان با گونه های گیاهی بومی صورت گیرد . "کمیته" گونه های گیاهی بومی را متناسب با ویژگی های طبیعی ، تاریخی و فرهنگی هر شهر مشخص نموده و اعلام می نماید .

 

3-3- ضوابط مربوط به ساماندهی زیر ساخت های شهری  

3-3-1- تعبیه تاسیسات گرمایشی و سرمایشی و کانال های مورد نیاز در فضاهای داخلی ساختمان الزامی است .

3-3-2- کلیه مسیرها و کانال های تاسیساتی موجود در معابر باید بوسیله کفسازی مشخص شود . کانال ها باید به گونه ای احداث شوند که دسترسی به آنها برای تعمیر به سهولت فراهم شود .

3-3-3- "کمیته" موظف است تا زمینه شکل گیری ایجاد کانال مشترک انرژی در معابر را با همکاری شهرداری ، وزارت کشور و سازمان ها و نهادهای زیربط پیگیری نماید .

 

3-4- ضوابط مربوط به ساماندهی کارکردی فضاهای شهری

3-4-1- به منظور استفاده بهینه از فضاهای شهری و ایجاد سرزندگی در آنها ، به شهرداری اختیار داده می شود تا با هماهنگی کمیته ها و ساکنان مجاور معابر ، در معابری که عرض بخشی از پیاده رو آنها بیش از سه متر باشد ، در ایام تعطیل و ساعات شبانگاهی به کاربری هائی چون اغذیه فروشی و عرضه کنندگان آبمیوه و نوشیدنی های سرد و گرم اجازه دهند تا بخشی از معبر با مبلمان مناسب تجهیز و از مراجعین پذیرائی نمایند . لکن احداث نرده و یا ایجاد مانع ثابت در مسیر عابرین در آن ممنوع است .

 

3-5- ضوابط مربوط به ساماندهی کارکردی فضاهای شهری

3-5-1- تحویل نقشه حجمی ابنیه و راندوی مصالح بکارگرفته شده در طراحی ابنیه جدید و ابنیه مجاور ( همسایگی ) برای اخذ پروانه ساختمانی به مراکز بررسی و کنترل نقشه و مراجع صدور پروانه ساختمانی از سوی متقاضیان الزامی است . در این نقشه ها ایجاد هماهنگی میان احجام از نظر فرم ، جنس و رنگ مصالح ، دانه بندی و ریخت در واحدهای همسایگی الزامی است . دستورالعمل ها و راهنمای مورد نیاز در این خصوص از سوی "کمیته" تدوین و ابلاغ خواهد شد .

3-5-2- صدور پایان کار و گواهی عدم خلاف برای ابنیه جدیدالاحداث منوط به اجرای نقشه های ارائه شده جهت اخذ پروانه ساختمانی است . مهندسین ناظر مسئول اجرای دقیق نقشه های مصوب ( بویژه نما و حجم ) خواهند بود .

+ نوشته شده در  سه شنبه 8 تیر1389ساعت 19:27  توسط سید مسعود سعیدی  |